Vĩ mô

Tham nhũng, vi phạm pháp luật trải rộng trên nhiều lĩnh vực

Vân Chi
BizLIVE -
Tội phạm và vi phạm về tham nhũng, kinh tế vẫn chủ yếu xảy ra ở một số lĩnh vực kinh tế trọng điểm.
Tham nhũng, vi phạm pháp luật trải rộng trên nhiều lĩnh vực
Xuất hiện thủ đoạn lợi dụng kẽ hở trong khai báo hải quan, nâng khống giá trị xuất khẩu hàng hóa lên nhiều lần để chiếm đoạt tiền thuế giá trị gia tăng (Ảnh minh họa).
Chính phủ vừa có báo cáo công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật năm 2020, trong đó nhận diện tội phạm và vi phạm pháp luật xảy ra trên một số lĩnh vực quản lý nhà nước và điểm mặt một số vụ án cụ thể.
Theo báo cáo, tội phạm và vi phạm về tham nhũng, kinh tế vẫn chủ yếu xảy ra ở một số lĩnh vực kinh tế trọng điểm, nhạy cảm (quản lý, sử dụng đất đai, quản lý tài sản công, đầu tư công, tài chính, ngân hàng, thuế, chứng khoán…).
Trong kỳ báo cáo, các lực lượng chức năng phát hiện 22.105 vụ phạm tội và vi phạm pháp luật về trật tự quản lý kinh tế  (nhiều hơn 38,56%), 313 vụ phạm tội, vi phạm pháp luật về tham nhũng và các vi phạm khác về chức vụ  (ít hơn 2,49%).
Chính phủ cũng nêu một số điểm đáng lưu ý về tội phạm và vi phạm pháp luật xảy ra trên một số lĩnh vực quản lý nhà nước.
Theo đó, trong lĩnh vực quản lý, sử dụng đất đai: Chủ yếu là các sai phạm trong việc thu hồi đất, đền bù, hỗ trợ giải phóng mặt bằng không đúng đối tượng, không đúng định mức; chuyển đổi mục đích sử dụng đất, hợp thức hóa nguồn gốc đất không đúng quy định. Đặc biệt, dưới chiêu bài “Hợp đồng thỏa thuận đầu tư”, các đối tượng sử dụng các dự án chưa có chủ đầu tư, dự án “ma”, dự án trên đất nông nghiệp... để lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Trong lĩnh vực quản lý tài sản công, đầu tư công, đáng lưu ý là lợi dụng việc triển khai các dự án liên doanh, liên kết, hợp tác đầu tư để vi phạm các quy định về quản lý đầu tư công, nhận hối lộ, thông đồng, móc ngoặc từ khâu tổ chức đấu thầu đến thi công, nghiệm thu hạng mục công trình; cấu kết, móc ngoặc với các đối tượng ngoài xã hội để thao túng hoạt động mua bán, đấu giá đất đai, gây thiệt hại cho nhà nước.
Điển hình là vụ án vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra tại Dự án đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, đến nay đã khởi tố 19 bị can nguyên là giám đốc các doanh nghiệp và lãnh đạo Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC).
Vụ vi phạm các quy định về quản lý tài sản Nhà nước, gây thất thoát, lãng phí 141 tỷ đồng tại Công ty Cổ phần Vận tải và thương mại Veam; vụ lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ xảy ra tại Công ty Tài chính Cao su, Công ty Minh Hằng ở Bình Dương gây thiệt hại 67 tỷ đồng; vụ các đối tượng tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Bình “lạm quyền” trong việc giúp vợ chồng Nguyễn Xuân Đường thay đổi kết quả các dự án đấu thầu đất đai để trục lợi…
Đáng lưu ý trong lĩnh vực công thương, hành vi chủ yếu là buôn bán hàng cấm, hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ và xâm phạm quyền sử hữu trí tuệ.
Các hành vi vi phạm hoạt động thương mại điện tử hoặc lợi dụng thương mại điện tử để kinh doanh hàng cấm, hàng giả, hàng kém chất lượng, nhất là trong thời gian cách ly, giãn cách xã hội; lừa đảo trong kinh doanh dưới hình thức đa cấp, lừa đảo trúng thưởng, mua quà khuyến mãi, hoạt động cho vay của các công ty cầm đồ thông qua các đơn vị trung gian... có xu hướng gia tăng. Bộ Công Thương đã thành lập 18 đoàn thanh tra, xử phạt hành chính 15 doanh nghiệp với số tiền 2,15 tỷ đồng.
Trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, chứng khoán, Chính phủ nhận định nổi lên là hành vi lợi dụng sơ hở trong quy định của pháp luật để giả mạo giấy tờ, chứng từ có giá để trục lợi. Đặc biệt, các vi phạm trong hoạt động ủy thác đầu tư chứng khoán với lãi suất cao nhưng không ký hợp đồng ràng buộc, dẫn đến việc sử dụng vốn không đúng mục đích, gây thua lỗ, không có khả năng thanh toán. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã xử phạt hành chính 602 trường hợp với tổng số tiền là 27,89 tỷ đồng.
Với lĩnh vực thuế, theo Chính phủ, thủ đoạn của các đối tượng là lợi dụng sự thông thoáng của Luật Doanh nghiệp để đăng ký thành lập doanh nghiệp nhưng không hoạt động sản xuất, kinh doanh mà bán hóa đơn giá trị gia tăng trái phép để phục vụ mục đích trốn thuế hay hợp thức hóa hàng hóa không có nguồn gốc xuất xứ, hàng lậu.
Bên cạnh đó, xuất hiện thủ đoạn các đối tượng lợi dụng kẽ hở trong khai báo hải quan, nâng khống giá trị xuất khẩu hàng hóa lên nhiều lần để chiếm đoạt tiền thuế giá trị gia tăng. Toàn hệ thống thuế đã thực hiện 102.231 cuộc thanh tra, kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế với tổng số tiền kiến nghị xử lý khoảng 80,21 tỷ đồng; chuyển cơ quan điều tra để truy cứu trách nhiệm hình sự 112 trường hợp.
Đáng chú ý, trong lĩnh vực y tế, các vi phạm chủ yếu là đầu cơ, nâng khống giá trị thiết bị, vật tư y tế phục vụ phòng chống dịch Covid-19; trục lợi bảo hiểm y tế với thủ đoạn lập khống hồ sơ bệnh án, phiếu thanh toán; khai tăng chi phí khám, chữa bệnh; cung cấp một loại dịch vụ nhưng làm hồ sơ đề nghị thanh toán dịch vụ khác với giá cao hơn…; lợi dụng chủ trương xã hội hóa trang thiết bị y tế tại cơ sở y tế công để trục lợi; thông đồng nâng khống giá thiết bị, giá thuốc điều trị trong đấu thầu để chiếm đoạt.
Còn trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, báo cáo nêu  tình trạng lạm dụng, trục lợi trong bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế diễn ra cả từ phía người lao động, người thụ hưởng và người sử dụng lao động; các hành vi không đóng, trốn đóng, đóng không đầy đủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người lao động thuộc diện phải tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế trong doanh nghiệp...
Đặc biệt, trong tình hình dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, đã xuất hiện hành vi mua bán, thế chấp Sổ bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội để trục lợi.
Về tổng thể, Chính phủ đánh giá: Tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật vẫn còn diễn biến phức tạp; công tác quản lý nhà nước trên nhiều lĩnh vực còn một số tồn tại, thiếu sót, chưa theo kịp với sự phát triển của tình hình, còn kẽ hở cho tội phạm lợi dụng hoạt động; công tác phòng ngừa tội phạm chưa mang lại hiệu quả thực chất.

VÂN CHI