TECHFEST 2020: Khi Thủ tướng điều phối và dẫn nhịp, các bộ trưởng trực tiếp trả lời

TECHFEST 2020: Khi Thủ tướng điều phối và dẫn nhịp, các bộ trưởng trực tiếp trả lời

Tuấn Việt
BizLIVE - Thủ tướng là người điều phối và dẫn nhịp, các bộ trưởng và thứ trưởng liên quan được chỉ định trả lời, trong cuộc đối thoại trực tiếp với thanh niên khởi nghiệp.
Như BizLIVE đã đưa tin, trong khuôn khổ Ngày hội khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia - TECHFEST 2020 với chủ đề "Thanh niên khởi nghiệp cùng đất nước vượt qua thách thức" vừa diễn ra, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cùng nhiều thành viên Chính phủ đã có cuộc đối thoại trực tiếp với thanh niên về khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.
Cuộc đối thoại xoay quanh bốn nhóm vấn đề, gồm: Chính sách tài chính cho khởi nghiệp; Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, cơ hội và vai trò của thanh niên khởi nghiệp; Nguồn nhân lực chất lượng cao - Yếu tố then chốt để thanh niên khởi nghiệp đóng góp vào nền kinh tế; Hệ sinh thái cho thanh niên khởi nghiệp - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện.
Thủ tướng điều phối và dẫn nhịp
Mở đầu cuộc đối thoại, Thủ tướng hoan nghênh Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Bộ Khoa học Công nghệ đã cùng nhau tổ chức Diễn đàn lần này. Đây là ý tưởng tiếp nối hai lần tổ chức trước đó tại Đại học Quốc gia Hà Nội và TP. Đà Nẵng.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng trong sự phát triển thời gian qua vẫn có nhiều ràng buộc và hạn chế gây trở ngại cho khởi nghiệp. Diễn đàn này sẽ lắng nghe, tháo gỡ từ thể chế, cơ chế, chính sách tài chính, bảo hiểm trí tuệ và các vấn đề liên quan khác.
"Tôi tin bộ trưởng, thứ trưởng có mặt hôm nay đủ khả năng, sẵn sàng trả lời câu hỏi các bạn. Khi cần thiết tôi cũng sẵn sàng trực tiếp trả lời để làm sao tạo được môi trường tốt nhất cho khởi nghiệp sáng tạo được thúc đẩy tốt nhất", Thủ tướng gợi mở.
"Hệ sinh thái khởi nghiệp sẽ được xử lý tốt nhất để Việt Nam chúng ta trở thành một quốc gia đổi mới sáng tạo, quốc gia khởi nghiệp. Các bộ trưởng, thứ trưởng liên quan sẽ được Thủ tướng chỉ định trả lời, nâng cao lời hứa và trách nhiệm của Chính phủ với thanh niên trong khởi nghiệp", Thủ tướng tiếp tục khẳng định.
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại Diễn đàn "Thanh niên khởi nghiệp cùng đất nước vượt qua thách thức".
Gỡ từng nút thắt
Là người đầu tiên đặt câu hỏi, với nhóm vấn đề đầu tiên về chính sách cho tài chính khởi nghiệp, đại diện quỹ đầu tư mạo hiểm VinaCapital Ventures chỉ ra những điểm hạn chế của Nghị định 38/2018 quy định chi tiết về đầu tư cho doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo.
Theo đó, các nhà đầu tư tư nhân có thể thành lập quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo nhưng lại không được thành lập tư cách pháp nhân và giới hạn nhà đầu tư dưới 30 nhà đầu tư góp vốn; đầu tư không được quá 50% vốn điều lệ của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo...
Theo đại diện quỹ này, những điểm trên đã gây ra rất nhiều khó khăn cho việc hình thành việc định giá, đầu tư, thoái vốn của các công ty. Qua đó, đại diện VinaCapital Ventures muốn đặt câu hỏi tới Thủ tướng, Chính phủ có chỉ đạo, định hướng gì để khai thông.
Về nội dung này, Thủ tướng đề nghị Bộ Kế hoạch và đầu tư, Bộ Khoa học Công nghệ giải quyết trên tinh thần "mở ra chứ không phải trói vào".
Đại diện cho Bộ Khoa học Công nghệ trả lời câu hỏi, Thứ trưởng Trần Văn Tùng nhìn nhận những quy định trên thực sự là xơ cứng, "rào cản" trong việc hình thành quỹ đầu tư. Do đó, Bộ Khoa học Công nghệ sẽ nghiêm túc tiếp thu và cùng bàn với Bộ Kế hoạch và đầu tư để sửa đổi Nghị định 38 trong thời gian tới.
Tiếp lời Thứ trưởng Tùng, Thủ tướng trực tiếp yêu cầu: "Tháng 12 việc này phải làm xong, Thủ tướng sẵn sàng ký lại".
Yêu cầu của Thủ tướng đã nhận lại những tiếng vỗ tay vang dội khắp khán phòng.
Các startup trẻ trực tiếp chất vấn, đặt câu hỏi với người đứng đầu Chính phủ trong cuộc đối thoại. Ảnh: Văn Cao
Anh Thuần, một thanh niên đến từ Trà Vinh đã gửi câu hỏi tới người đứng đầu Chính phủ với nội dung: Thanh niên nông thôn cũng như thanh niên khởi nghiệp tiếp cận nguồn vốn ở địa phương khá khó khăn, đề án 844 triển khai từ 2016 đến nay nhưng chưa hiệu quả. Vậy có phải chăng trên thì nóng, dưới thì lạnh và dưới địa phương nữa thì "lạnh luôn" không?
Về việc thanh niên nông thôn khó tiếp cận vốn, thực hiện đề nghị của Thủ tướng, ông Đào Minh Tú, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết, nguồn vốn đầu tư vào đổi mới sáng tạo, theo kinh nghiệm các nước, thường sử dụng nguồn lực từ các quỹ đầu tư mạo hiểm sẽ phù hợp hơn. Còn với tín dụng ngân hàng, bản chất là huy động nguồn vốn trong dân để cho vay, nên theo các quy định theo pháp luật hiện hành có thể khiến cho các startup tiếp cận không phù hợp.
Tuy nhiên, ông Tú cũng đánh giá, điều đó không có nghĩa là doanh nghiệp khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo không tiếp cận được vốn tín dụng ngân hàng. Chủ trương chính sách rất quyết liệt, đã có Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành có hiệu lực 1/1/2018. Luật này cũng đã có điều khoản, quy định hỗ trợ cho doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn và có cả cơ chế hỗ trợ về mặt lãi suất.
Thêm vào đó, Nghị định 39 ban hành năm 2018 và cũng Nghị định 39 năm 2019 đã có các quy định liên quan hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có startup để tiếp cận vốn với những điều kiện cụ thể. Và những chính sách để xây dựng quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có cả những quỹ ở địa phương để thực hiện bảo lãnh vay ngân hàng.
Ông Tú cho biết, thực tế dư nợ cho vay với doanh nghiêp nhỏ và vừa hiện chiếm 20%. Lấy ví dụ, trong đó có những ngân hàng như BIDV cũng có gói cho vay lên tới 5.000 tỷ đồng, ưu tiên doanh nghiệp nhỏ và vừa, siêu nhỏ và các doanh nghiệp startup.
Về nguyên tắc, cơ chế chính sách, ông Tú cho biết Ngân hàng Nhà nước hoàn toàn không có quy định các ngân hàng thương mại không được cho startup vay. Khuyến khích nhưng với điều kiện phải đánh giá được năng lực cũng như đảm bảo những điều kiện cơ bản của nguyên tắc tín dụng.
Trước diễn giải của ông Tú, Thủ tướng bình luận luôn: "Nhưng thủ tục phải thuận lợi, yêu cầu thế chấp tài sản thì startup làm gì có tài sản, chỉ có "cái đầu" không thì làm sao thế chấp?"
"Cần có quy định thuận lợi hơn nữa", Thủ tướng kết luận.
Đông đảo doanh nghiệp, cộng đồng startup, chuyên gia và các nhà quản lý, lãnh đạo tham dự TECHFEST 2020. Ảnh Văn Cao. 
Trong phần trình bày của mình, anh Phan Bá Mạnh, sáng lập startup An Vui cho biết, cách đây hai năm doanh nghiệp này tiến hành vòng gọi vốn đầu tiên và đã mất rất nhiều thời gian để đàm phán với các quỹ trong và ngoài nước. Bởi hầu hết các quỹ đều yêu cầu startup lập công ty ở nước ngoài.
Theo anh Mạnh đây chính là một trong những điểm mà nếu không cải thiện, Việt Nam sẽ dễ bị "chảy máu" các startup. Trong đó hầu hết là các startup chất lượng tốt, ra nước ngoài để tiện gọi vốn.
Sau khi nghe một loạt các câu hỏi liên quan đến chính sách tài chính, Thủ tướng nhận định hệ sinh thái dành cho khởi nghiệp ở Việt Nam vẫn chưa hoàn thiện, còn nhiều khó khăn. Khởi nghiệp đang tăng nhanh về số lượng, chất lượng nhưng so với các nước, nhất là các nước trong khu vực như Singapore hay Malaysia chúng ta còn nhiều hạn chế. Trong đó, hạn chế nổi bật là các nguồn lực dành cho đổi mới sáng tạo, mà trước hết là nguồn vốn.
Những chia sẻ nổi bật
Là người trực tiếp điều phối trong cuộc đối thoại đặc biệt với với thanh niên để "cùng đất nước vượt qua thách thức", Thủ tướng đã không ít lần đề nghị những nhà khởi nghiệp thành công, những tấm gương trong cộng đồng startup chia sẻ về câu chuyện của mình.

Kết thúc phần trả lời, giải đáp của Phó thống đốc Đào Minh Tú về Nghị định 38, sau khi bình luận: "Thủ tục phải thuận lợi, yêu cầu thế chấp tài sản thì startup làm gì có tài sản, chỉ có "cái đầu" không thì làm sao thế chấp?", Thủ tướng mời ông Don Lam, Nhà sáng lập, Tổng giám đốc quỹ đầu tư VinaCapital, người theo ông là rất thành công trong khởi nghiệp chia sẻ.
Ông Don Lam, Tổng giám đốc VinaCapital. Ảnh Việt Linh
Lấy ví dụ từ VinaCapital, ông Don Lam cho biết, khi VinaCapital đầu tư vào một công ty không đơn giản chỉ là đầu tư mà còn giúp doanh nghiệp đó phát triển hệ sinh thái. Vì thế cần mời những người chuyên nghiệp hỗ trợ các startup phát triển chứ không đơn thuần chỉ là góp vốn.
"Rất nhiều quỹ đầu tư khởi nghiệp đầu tư vào Việt Nam có vốn từ nước ngoài. Tại sao không có doanh nghiệp Việt Nam lớn, doanh nhân Việt Nam lớn? Cần quan tâm hơn, đóng góp vào quỹ đầu tư mạo hiểm ở Việt Nam, vốn Việt Nam, đầu tư cho công ty Việt Nam", ông Don Lam khép lại phần chia sẻ.
Trong phần chia sẻ ngắn của mình, bà Lê Diệp Kiều Trang, Giám đốc tài chính AREVO, đồng sáng lập quỹ Alabaster nhìn nhận: "Một điều rất may mắn khi chúng ta làm khoa học công nghệ, trước hết, thế giới này rất phẳng, nếu chúng ta làm được cái gì hay, cơ hội sẽ mở ra. Nhiều khi cơ hội nằm ở chính mình chứ không phải nằm ở người khác, đặc biệt là sự sáng tạo".
Lấy ví dụ với du học sinh, theo bà Trang đều là những người rất may mắn, vừa có được sự ủng hộ trong nước vừa biết ở nước ngoài. Phải làm sao để chúng ta có thể kết hợp được nguồn lực trong nước và nước ngoài.
 Bà  Lê Diệp Kiều Trang, Giám đốc tài chính AREVO, đồng sáng lập quỹ Alabaster chia sẻ tại Diễn đàn Techfesh 2020. Ảnh: Văn Cao
"Chỉ cần các bạn mạnh dạn, tự tin bước ra, thử tận tay làm một chuyện gì đó. Và khi mà khởi nghiệp thì ý chí là điều vô cùng quan trọng. Chắc chắn ban đầu sẽ thất bại, phải làm đi làm lại thì đến một ngày sẽ đạt được cái gì đó", bà Trang chia sẻ với những startup trẻ.
Cuối cùng, cựu Giám đốc Facebook Việt Nam nhắn nhủ: Trong khoa học công nghệ cần cả một cộng đồng, cần cả một hệ sinh thái. Mỗi người cho dù giỏi cách mấy cũng chỉ làm được một phần nhỏ của mình. Vì thế "hãy tìm những người bạn đồng hành là những nhà khoa học, những người kỹ sư, những bạn thương mại hóa...".
Trong quá trình điều phối Diễn đàn, Thủ tướng nhắc đến Thaco, ví đây là một trường hợp tiêu biểu về "tấm gương vượt khó". Thủ tướng ví von, trước đây tài sản Thaco "bé tý", bây giờ có khối lượng tài sản khổng lồ. Ông Trần Bá Dương là tấm gương về khởi nghiệp sáng tạo, không chỉ làm ô tô, giờ làm cả nông nghiệp. "Ý chí như vậy rất đáng quý", Thủ tướng đánh giá.
Đại diện doanh nghiệp, thay mặt Chủ tịch Trần Bá Dương, ông Phạm Văn Tài - Tổng giám đốc đã có phần chia sẻ về câu chuyện, hành trình "khởi nghiệp" của Thaco. Xuất thân từ một xưởng sửa chữa rất nhỏ năm 1997, quyết tâm làm ô tô, sau 17 năm, doanh nghiệp này đã biến một vùng cát trắng của Quảng Nam thành một khu công nghiệp tầm cỡ.
Ông Tài cho biết, thời điểm xây dựng Thaco tại Chu Lai, có hai điểm nghẽn là logicstics và nhân sự. Để giải quyết vấn đề này doanh nghiệp đã thành lập cảng, trường cao đẳng nghề. Nhắc lại 13 cơ bão đổ bộ vào miền Trung trong năm, ông Tài cho biết: "Chu Lai chúng tôi vẫn đứng vững vì có rất nhiều kinh nghiệm phòng chống bão".
Nhắc lại chính sách ưu đãi thuế trước bạ của Chính phủ, ông Tài cho biết nhờ đó mà sản lượng của Thaco vẫn bán tốt. Chính sách này của Chính phủ đã gỡ khó cho doanh nghiệp và có lợi cho người tiêu dùng.
Ông Tài nhấn mạnh "chúng ta phải có đầu ra trước rồi mới nghĩ tiếp đến mình sẽ làm cái gì để đáp ứng cho người tiêu dùng". Thaco chấp nhận giai đoạn này lợi nhuận suy giảm để duy trì lực lượng lao động của doanh nghiệp.
Ông Phạm Văn Tài, Tổng giám đốc Thaco chia sẻ tại Diễn đàn Techfesh 2020. Ảnh Văn Cao
Một lần nữa ông Tài khẳng định nhân lực là yếu tố quyết định, không có con người không làm được gì. Chúng ta phải nuôi dưỡng và thu hút. Theo ông Tài, quá trình chuyển đổi số đang diễn ra nhưng chúng ta hiện tại vẫn đang làm theo kiểu truyền thống.
"Chuyển đổi số như thế nào, thay đổi ra sao phải có lộ trình từng bước phù hợp chứ không phải làm ngay được", ông Tài cho biết.
Ông Tài nói tinh thần khởi nghiệp rất cần những cách làm mới cũng như những người đi trước dẫn đường.
"Không chỉ một mình Thaco mà làm được, phải cần chính sách từ Trung ương, sự hỗ trợ của địa phương, tìm được đối tác đúng và tự thân vận động của doanh nghiệp thì mới thành công", ông Tài đúc kết lại và kết thúc phần chia sẻ.
TECHFEST được biết đến là sự kiện thường niên lớn nhất hội tụ các cá nhân, tổ chức, mạng lưới hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong nước, quốc tế dành cho cộng đồng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
TECHFEST 2020 được tổ chức với 40 hoạt động hội nghị, hội thảo diễn ra liên tiếp, quy tụ hàng trăm gian hàng của các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tiêu biểu.
Bên cạnh các hoạt động trọng tâm là kết nối đầu tư, tọa đàm của Thủ tướng với thanh niên khởi nghiệp, sự kiện năm nay đồng hành cùng cuộc thi "Tìm kiếm tài năng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia" để chọn ra đại diện xuất sắc nhất của Việt Nam tham dự cuộc thi toàn cầu Startup Worldcup.

TUẤN VIỆT