Thế giới

Đại sứ Phạm Quang Vinh: “Thăm dò dư luận không thể dự báo chính xác kết quả cuối cùng của bầu cử Mỹ”

Ngọc Diệp
BizLIVE -

Ba bang rất quyết định của thời Trump năm 2016 có Pennsyvalia, Wisconsin và Michigan, Trump thắng bằng hơn 77.000 phiếu; 3 tháng trước đó có đến 94 cuộc thăm dò dư luận nhưng chỉ có 3 cuộc cho thấy Trump thắng.

Đại sứ Phạm Quang Vinh: “Thăm dò dư luận không thể dự báo chính xác kết quả cuối cùng của bầu cử Mỹ”
Nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Mỹ, ông Phạm Quang Vinh
Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2020 đang bước vào hai tháng căng thẳng và quyết định cuối cùng. Cuộc bầu cử lần này diễn ra trong bối cảnh đại dịch Covid-19 chưa từng có tiền lệ và bản thân nước Mỹ đang trong cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất nhiều thập kỷ. 
Khủng hoảng kinh tế và y tế tác động thế nào đến cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ cũng như lịch sử các cuộc thăm dò dư luận phát đi thông điệp ra sao về xu thế của cử tri Mỹ, đó là những nội dung chính trong bài chia sẻ mới đây của Nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Mỹ, ông Phạm Quang Vinh.
Nước Mỹ của năm 2020 đã khác rất nhiều so với nước Mỹ của năm 2016 
“Hiện giờ nội bộ nước Mỹ người ta còn tranh cãi nhau rất nhiều về câu chuyện ứng xử thế nào với dịch bệnh. Lần đầu tiên cả thế giới và lần đầu tiên toàn bộ cả 50 bang của Mỹ đều phải cách ly xã hội và đóng cửa ở các cấp độ khác nhau”, ông Phạm Quang Vinh phân tích về tình hình nước Mỹ hiện tại. 
Theo ông Vinh, chính biện pháp cách ly xã hội và đóng cửa này để phòng ngừa dịch bệnh tác động nhiều chiều đến kinh tế và xã hội và cuộc sống người dân. Tập quán làm ăn, sinh hoạt, đi lại, du lịch của người Mỹ giờ đã đảo lộn rất nhiều.
“Trong lòng nước Mỹ, giữa bảo đảm kiểm soát dịch và mở cửa một cách an toàn, phù hợp với nền kinh tế như thế nào là một câu chuyện rất lớn. Khủng hoảng xã hội liên quan đến dịch bệnh như vừa nêu là một chuyện, nhưng trong lòng nước Mỹ cũng đang nổi lên cuộc khủng hoảng xã hội liên quan đến chủng tộc. Trong năm bầu cử này, cuộc khủng hoảng đó sẽ có ảnh hưởng đến cuộc chạy đua vào vị trí Tổng thống. 
Những câu chuyện kể trên đã đảo ngược lợi thế thành bất lợi của các ứng cử viên khác nhau, đặc biệt với Donald Trump và ông Joe Biden. Nếu chúng ta nhìn trước đại dịch, rồi nhìn trước phong tỏa bởi đại dịch, tháng 3 tháng 4 rồi đến tháng 5 và tháng 6. Có sự chuyển hóa ngay trong lòng nước Mỹ về thái độ của cử tri.
 Trải qua dịch bệnh và những khó khăn về việc làm, xã hội sau đó, người Mỹ giờ đây đã rất khác - Ảnh: AP
Nước Mỹ của năm 2020 cũng rất khác nước Mỹ của năm 2016. Nước Mỹ đã có sự chuyển hóa sâu sắc trong đó có cấu trúc về cử tri, về dân số cũng như định vị của cử tri Mỹ, đặc biệt thể hiện qua cuộc bầu cử năm 2016. Từ năm 2016 đến nay có những chuyện khó có thể đảo ngược lại trong con mắt của cử tri Mỹ, ví như chuyện chi tiền bao cấp ra bên ngoài hay chuyện cơm áo, quyền lợi sát sướn của người dân Mỹ, bây giờ mọi chuyện họ nghĩ khác”, ông Vinh chỉ ra. 
Ông Vinh phân tích vào năm 2016, dù rằng Tổng thống Obama đưa ra hiệp định TPP thì ngay cả Donald Trump hay ứng viên Đảng Dân chủ Hillary Clinton cũng khó có thể thuyết phục được người Mỹ thông qua được TPP vào lúc đó. Câu chuyện trong lòng nước Mỹ là như vậy. Còn về cơ cấu cử tri, những gì vốn là truyền thống lâu nay ủng hộ hoặc dân chủ ủng hộ hoặc cộng hòa ủng hộ cũng có sự thay đổi khá lớn. Nếu trước đây, người ta hay nói rằng bình dân đi với dân chủ còn tầng lớp giàu hơn đi với cộng hòa.
Cần chú ý đến lực lượng lưỡng cực trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ 
Theo phân tích của ông Vinh, nước Mỹ trước khi bước vào giai đoạn bầu cử năm nay đang ở trong giai đoạn, có lẽ là phân cực chính trị, phân hóa chính trị sâu sắc nhất. Câu chuyện điều tra hay luận tội này kia cho thấy nước Mỹ đang minh chứng cho điều này. Giữa hai ứng cử viên của hai đảng, quan điểm về chính sách và chính trị nhằm vào cử tri cũng đang phân cực, một bên gần cảnh tả, một bên gần cánh hữu nhiều hơn. Một lực lượng khác cần phải chú ý là lực lượng lưỡng cực tham gia bỏ phiếu trong cử tri Mỹ.
“Những người này sẽ chọn ai? Không phải vì thích ai mà không phải vì ghét ai, ghét người này thì bỏ phiếu cho người kia chứ không phải vì thích người này. Thứ hai, liệu họ có trông đợi sự thay đổi gì không và nếu không trông đợi gì thì họ có tham gia bỏ phiếu không, tức là sự hiện diện của họ trong tham gia bỏ phiếu như thế nào. Và cuối cùng, liệu có sự đột biến nào không, cả về chính sách giữa hai ứng cử viên, cả về sự cố sau đó của hai ứng cử viên hoặc sự cố nào đó của nào đó từ nay cho đến trước bầu cử hay không đều có tác động đến kết quả bầu cử”, ông Vinh hoài nghi. 
 Bầu cử trong bối cảnh dịch bệnh lần này khác tất cả những lần bầu cử trước - Ảnh: AP
Một cuộc bầu cử như vậy rất khác biệt và dịch bệnh lại khiến cho cách mà các ứng cử viên tranh cử Tổng thống tiếp cận với ứng viên của mình cũng rất khác biệt. Nếu như trước đây, họ trực tiếp tìm đến cử tri và tác động vào họ, báo chí tiến hành thăm dò và cũng có thể tính toán được tỷ lệ phần trăm đi bầu như thế nào, còn bây giờ chủ yếu so sánh tương tác qua mạng và sau khi đại hội đảng của hai bên vào tháng 8 diễn ra, cuộc chiến mới thực sự gay gắt và hai bên mới bắt đầu nhảy ra chiến trường đi vận động trực tiếp.
Ông Vinh nhận định giai đoạn vừa qua và giai đoạn sắp tới sẽ có nhiều câu chuyện có thể gây ra nhiều tác động: “Chúng ta đều biết rằng 3/11 là ngày bầu cử, trước đó có ba cuộc tranh luận cấp Tổng thống, tức là giữa hai ứng cử viên Tổng thống Donald Trump và Joe Biden. Một cái vào ngày 29/9 mà chúng ta sẽ phải theo dõi, đó là cuộc đầu tiên tranh luận trực tiếp, sau đó đến ngày 15/10 và cuối cùng vào ngày 22/10. 
Ba cuộc này sẽ là sự cọ xát không phải chỉ về chính sách mà còn bộc lộ rất nhiều về quan điểm, tính cách cá nhân…Nếu 3/11 là bầu cử thì thông thường mỗi một bang sẽ quy định khác nhau, từ đầu tháng 10 cho đến cuối tháng 10 là phải đăng ký. Đăng ký bao gồm cả đi bầu trực tiếp hay bầu vắng mặt, tức bầu qua bưu điện. 3/11 là bầu cử, bất kỳ kết quả thế nào đó vẫn chỉ là kết quả sơ bộ. 14/12 mới là lúc các đại cử tri bỏ phiếu thật, Quốc hội sẽ công bố”.
Thăm dò dư luận nói lên xu thế nhưng không thể dự báo được kết quả cuối cùng 
“Trong câu chuyện thăm dò dư luận cũng có những câu chuyện mà chúng ta muốn cùng chia sẻ cùng nhìn nhận. Thăm dò dư luận là của các hãng thăm dò và thông tấn cấp liên bang, thế cho nên sẽ soi nhiều hơn vào xu thế ủng hộ chung trên toàn quốc mà người ta vẫn nói là nhắm vào phiếu phổ thông nhiều hơn, nhưng đồng thời chia vào các bang thì câu chuyện phiếu đại cử tri lại xảy ra câu chuyện là chỉ một quận nhưng quyết định cả bang đó. 
Hay như trường hợp vào năm 2016, Donald Trump thắng chỉ bằng hơn 10.000 lá phiếu tính trên 4 triệu người bỏ phiếu. Các thăm dò dư luận cho đến nay đặc biệt bước chuyển từ cuối tháng 5/2020 liên tục cho thấy Biden dẫn, nhìn chung khoảng từ 7 đến 10% mà không phải trong tình hình đặc biệt thì cơ Biden thắng rất lớn. Trong khi đó, báo chí Mỹ lại nói rằng cơ thì trên, nhưng khả năng chắc chắn thắng thì chưa, vậy chắc chắn tiềm ẩn rất nhiều con số ở đâu đó”, ông Vinh phân tích. 
Cũng theo ông Vinh, thăm dò dư luận thu được ý kiến của người dám nói, nhưng thăm dò dư luận không lấy được ý kiến của người chủ đích không nói. Trong cuộc bầu cử năm 2016, có rất nhiều người bất bình phía này phía kia muốn bỏ cho Donald Trump nhưng lại không nói đến điều đó trong khảo sát. 
Ông Vinh chỉ ra cũng cần phải xem đến cơ sở ủng hộ của các bên và lực lượng trung gian là ai và đặc biệt người ta chú ý đến các khu vực được gọi là các bang chiến trường hoặc bang có thể chuyển sang Dân chủ hay Cộng hòa. Truyền thống thì tầng lớp bình dân hay lớp nhập cư da màu ủng hộ dân chủ, những người giàu hơn hoặc nhất là các tập đoàn. Qua năm 2016 đến nay, dường như cấu trúc cử tri của nước Mỹ đang thay đổi, nó chuyển động ở cả hai phía, cả ở trong lòng nước Mỹ và trong lòng cơ sở của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa. 
Trong lực lượng truyền thống ủng hộ Đảng Dân chủ, có người Mỹ gốc Phi và trong người Mỹ gốc Phi này cũng đang có sự chuyển động. Trong năm 2016, ứng viên Hillary Clinton đạt được tỷ lệ ủng hộ thấp hơn so với ứng viên Obama, đương nhiên phải xét đến yếu tố sắc màu. Còn với Trump trong năm 2016, lực lượng da trắng thất học là lực lượng nòng cốt ủng hộ Trump.
 Sự phân hóa về quan điểm trong các cộng đồng sắc tộc Mỹ đang ngày một nhiều hơn - Ảnh: AP 
Và nếu nhìn lại nước Mỹ ở khu vực Rust Belt thì trên thực tế, chuyển đổi nền kinh tế và cấu trúc, chuỗi cung ứng toàn cầu của nước Mỹ trong đó có ngành cơ khí chế tạo đã mất đi, một loạt những người da trắng trước đây tham gia vào đây mất công ăn việc làm, mất vị thế trong xã hội và tạo ra sự bất bình. Yếu tố này vượt qua ranh giới truyền thống của các đảng. 
Các hãng thăm dò dư luận về tuổi tác. Giới trẻ, đặc biệt từ 45 tuổi trở xuống thiên về dân chủ hơn, trong khi đó từ 45 trở lên lại thiên cộng hòa hơn. Trong bộ phận người gốc Mỹ - Latinh cũng có sự phân hóa từ dân chủ sang cộng hòa. Ngay trong lòng da trắng, giờ cũng có sự phân hóa khác nhau. 
Trong các bang chiến trường cũng có sự thay đổi, tôi lấy ví dụ như Florida, cơ cấu dân tại Florida thay đổi hàng ngày. Rất nhiều người đến đó để du lịch và nếu họ đăng ký, họ cũng sẽ bỏ phiếu ở đó. Và có cả những người đến đó làm việc ngắn hạn. Hoặc phải tính đến sự dịch chuyển của người nhập cư cũng có thể dẫn đến sự thay đổi. 
Năm 2016, Hillary Clinton thắng Donald Trump về phiếu phổ thông, tỷ lệ phiếu đạt được là 48,2%. Trump chỉ đạt 46,1% phiếu phổ thông. Nhưng vì Donald Trump giành được các bang quan trọng, đạt được 306 phiếu đại cử tri tính trên 538 còn Hillary Clinton được số phiếu cử tri thấp hơn nhiều, khoảng hơn 200.  
Câu chuyện của năm 2016 khiến cho báo chí giờ cũng không dám nói mạnh về thắng thua nữa. Trong ba bang rất quyết định của thời Donald Trump năm 2016 có Pennsyvalia, Wisconsin và Michigan, Trump thắng bằng hơn 77.000 phiếu mà 3 tháng trước đó có đến 94 cuộc thăm dò dư luận nhưng chỉ có 3 cuộc thăm dò dư luận cho thấy Trump thắng. 
Đại dịch cũng nhiều khó khăn về kinh tế xã hội làm cho Donald Trump mất đi thành tích mà có lẽ tác động rất quyết định trong cuộc tranh cử này và nó đảo chiều mong muốn của cử tri đối với các ứng cử viên và vi vậy Joe Biden dẫn. Nhưng nếu đi sâu vào dịch chuyển đó, nó phản ánh cho một xu thế nhưng chưa chắc phải yếu tố quyết định cuối cùng của cuộc tranh cử mà còn rất nhiều yếu tố khác.

NGỌC DIỆP